Kısaca
- Çocukluk çağında sık görülen kabızlık, günlük yaşamı, sosyal ilişkileri ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebiliyor.
- Uzm. Dr. Ahsen Dönmez Türkmen, kabızlığın erken fark edilip uygun şekilde tedavi edilmesi gerektiğini belirtti.
- Beslenme düzenlemesinin her çocukta tek başına yeterli olmayabileceği ve doğru ilaç tedavisinin gerekebileceği vurgulandı.
Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Uzmanı Dr. Ahsen Dönmez Türkmen, çocukluk çağında sık görülen kabızlığın yalnızca dışkılama sıklığının azalmasından ibaret olmadığını söyledi. Uzmanın açıklamalarına göre, uzun süren kabızlık çocuklarda karın ağrısı, iştahsızlık, dışkı kaçırma ve tuvalet korkusuna yol açabiliyor.
Dünya genelindeki araştırmalara göre çocukların yaklaşık yüzde 10’unda kabızlık görülüyor. Uzm. Dr. Türkmen, kabızlığın yalnızca birkaç gün tuvalete çıkamama anlamına gelmediğini belirtti. Haftada iki veya daha az dışkılama, sert ve büyük hacimli dışkı, dışkılama sırasında ağrı, dışkıyı tutma davranışı ve iç çamaşırına dışkı kaçırma kabızlığın önemli belirtileri arasında sayıldı. Uzmana göre her gün dışkılayan bir çocukta bile kabızlık görülebiliyor.
Dışkıyı tutma davranışı öne çıkıyor
Uzm. Dr. Türkmen, çocukluk çağındaki kabızlığın büyük bölümünün fonksiyonel kabızlık olarak adlandırıldığını söyledi. Ona göre en önemli nedenlerden biri dışkıyı tutma davranışı. Tuvalet eğitimi döneminde yaşanan ağrılı dışkılama, çocukları tuvaletten kaçınmaya itebiliyor. Okul çağındaki çocuklar okul tuvaletini kullanmak istemediğinde de tuvalet ihtiyacını erteleyebiliyor. Yetersiz lif ve sıvı tüketimi, düzensiz beslenme ve hareketsizlik de soruna katkı veriyor. Uzmanın ifadesiyle, ağrılı dışkılamayla başlayan bu davranış zamanla kısır bir döngüye dönüşüyor.
Uzm. Dr. Türkmen, uzun süre bağırsakta bekleyen dışkının giderek sertleştiğini ve dışkılamanın daha ağrılı hale geldiğini belirtti. Dışkının kalın bağırsakta daha uzun kalması, içindeki suyun emilmesine ve sertleşmesine yol açıyor. Süreç uzadığında bağırsağın son bölümü olan rektum genişleyebiliyor ve çocuğun dışkılama ihtiyacını hissetmesi azalabiliyor. Uzmana göre bazı çocuklarda çevredeki yumuşak dışkı sızarak iç çamaşırını kirletebiliyor. Aileler bunu ishal ya da dikkatsizlik olarak yorumlayabiliyor; oysa bu, ileri kabızlığın belirtisi olabiliyor. Uzm. Dr. Türkmen, böyle bir durumda çocuğu suçlamanın ya da cezalandırmanın sorunu daha da büyüttüğünü söyledi.
Alarm veren bulgular
Uzm. Dr. Türkmen, çocuklarda kabızlığın çoğunlukla fonksiyonel nedenlerle ortaya çıktığını, ancak bazı durumlarda altta yatan başka hastalıkların belirtisi olabileceğini kaydetti. Yaşamın ilk ayında başlayan kabızlık, yenidoğanın ilk dışkısını 48 saatten geç yapması, karında belirgin şişlik, özellikle safralı kusma, büyüme ve kilo alımında yetersizlik, dışkıda açıklanamayan kan ile bacaklarda güçsüzlük ya da yürüme bozukluğu mutlaka değerlendirilmeli. Uzmana göre bu durumlarda Hirschsprung hastalığı, nörolojik ve anatomik hastalıklar, metabolik hastalıklar, hipotiroidi, çölyak hastalığı ve besin alerjisi gibi nedenler araştırılabilir.
Beslenme tek başına yetmeyebilir
Uzm. Dr. Türkmen, kabızlık tedavisinde beslenmenin önemli olduğunu ancak her çocukta tek başına yeterli olmayabileceğini söyledi. 2026 yılında yayımlanan Avrupa ve Kuzey Amerika Çocuk Gastroenteroloji Dernekleri ortak tedavi rehberine de dikkat çeken uzman, çocukların yaşına uygun su tüketmesi, sebze, meyve ve tam tahıl gibi lifli besinleri yeterince almasının ve düzenli fiziksel aktivitenin önemine işaret etti. Uzun süredir kabızlığı olan, sert ve ağrılı dışkılayan ya da bağırsakta dışkı birikimi gelişmiş çocuklarda ise gerektiğinde uygun ilaç tedavisinin de başlanması gerektiğini belirtti.
Ailelerin dışkı yumuşatıcı ilaçlara karşı çekincesi olabildiğini kaydeden Uzm. Dr. Türkmen, tedavide doğru ilaç, doz ve sürenin belirleyici olduğunu vurguladı. Bağırsakta yoğun dışkı birikimi varsa önce bunun giderilmesi, ardından tekrarını önleyen tedaviye geçilmesi gerektiğini söyledi. Laksatiflerin yetersiz dozda verilmesi ya da dışkılama düzelir düzelmez kesilmesinin kabızlığın tekrarlamasına yol açabileceğini belirten uzman, ailelerin ilaçları kendi kararlarıyla bırakmak yerine hekimleriyle birlikte tedaviyi yönetmeleri gerektiğini ifade etti.
Tuvalet alışkanlığı ve sabır
Uzm. Dr. Türkmen, ilaç ve beslenme tedavisinin yanında düzenli tuvalet alışkanlığının kazandırılmasının da önemli olduğunu söyledi. Çocukların özellikle yemeklerden sonra düzenli olarak tuvalete oturması teşvik edilmeli. Ayakların yere ya da bir basamağa desteklenmesi, rahat bir oturma pozisyonu ve acele ettirilmeden tuvalet kullanımı önerildi. Uzmana göre çocuk dışkılayamadığında suçlanmamalı, cezalandırılmamalı ve zorlanmamalı. Asıl hedef, tuvaleti çocuk için korkulan bir yer olmaktan çıkarmak.
Uzm. Dr. Türkmen, kabızlık tedavisinin hedefinin yalnızca dışkılamayı sağlamak olmadığını, düzenli, yumuşak ve ağrısız dışkılama alışkanlığının yeniden kazandırılmasının esas olduğunu vurguladı. Uzun süren kabızlığın karın ağrısı, dışkı kaçırma, tuvalet korkusu ve sosyal yaşamda sorunlara yol açabileceğini belirten uzman, doğru beslenme, düzenli tuvalet alışkanlığı ve gerektiğinde uygun doz ve süreyle kullanılan ilaç tedavisiyle çocukların büyük bölümünde başarılı sonuç alınabileceğini söyledi.
Kabızlığı önlemek için 7 öneri
1. Su tüketimini destekleyin: Çocuğunuzun yaşına uygun miktarda su içmesini sağlayın.
2. Lifli besinlere yer verin: Günlük beslenmesinde sebze, meyve ve tam tahıllı gıdaların bulunmasına özen gösterin.
3. Tuvalet alışkanlığı kazandırın: Özellikle yemeklerden sonra çocuğunuzu düzenli olarak tuvalete oturmaya teşvik edin.
4. Tuvaleti ertelemesine izin vermeyin: Dışkılama ihtiyacını hissettiğinde tuvalete gitmesini destekleyin.
5. Hareket etmesini sağlayın: Yaşına uygun fiziksel aktiviteler ve oyunlarla hareketli bir yaşamı teşvik edin.
6. Tuvalet konusunda baskı yapmayın: Çocuğunuzu dışkılamaya zorlamayın, suçlamayın veya cezalandırmayın. Tuvaleti korkulan bir ortam haline getirmeyin.
7. Kabızlık uzarsa uzman desteği alın: Sert ve ağrılı dışkılama, dışkı tutma ya da iç çamaşırına dışkı kaçırma gibi belirtiler devam ediyorsa çocuk doktoruna başvurun.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı