Kısaca
- Osmangazi Belediyesi, Bursa’nın ipekçilik mirasını taşıyan Tarihi Romangal İpek Fabrikası’nı kültür ve sanat merkezine dönüştürmek için Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi’ni başlattı.
- Proje, sanat ve zanaat atölyeleri, sergiler, konserler ve eğitim programları gibi etkinliklere ev sahipliği yapacak çok yönlü bir merkez öngörüyor.
- Projenin geleceği, eski çalışanlar, mahalle sakinleri, zanaat ustaları ve sivil toplum temsilcilerinin katkılarıyla belirlenecek.
Osmangazi Belediyesi, Bursa’daki Tarihi Romangal İpek Fabrikası’nın kültür ve sanat yaşamına kazandırılması için Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi’ni hayata geçirdi. Projenin tanıtım toplantısı fabrikada yapıldı.
Proje, Osmangazi Belediyesi ile Ankara Aks Derneği ortaklığında yürütülüyor. Tanıtım toplantısına Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece, başkan yardımcıları, belediye meclis üyeleri, proje temsilcileri ve basın mensupları katıldı.
Bursa’nın üretim tarihine tanıklık eden fabrika, 1992 yılında faaliyetini durdurdu. 2024 yılında Osmangazi Belediyesi tarafından kamulaştırıldı. İKSV’nin Avrupa Birliği desteğiyle yürüttüğü Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı kapsamındaki proje, fabrikanın özgün kimliğini koruyarak yeniden işlevlendirilmeyi amaçlıyor. Planlanan merkez; sanat ve zanaat atölyeleri, sergiler, konserler, eğitim programları, gastronomi etkinlikleri ve topluluk buluşmalarına ev sahipliği yapacak.
Başkan Erkan Aydın, fabrikanın 1862’den 1992’ye kadar Bursalıların ‘Kolsuz Faik Fabrikası’ adıyla andığı üretim merkezi olduğunu hatırlattı. Aydın, bu süreçte kadınların iş sahibi olmasından sendikalaşmaya, kreş için grevden iş yeri hekimliğinde ilk sağlık hizmetlerine kadar pek çok gelişmenin yaşandığını belirtti. Fabrikada yapılan etkinliklerde burada çalışmış ve emekli olmuş çok sayıda kadınla karşılaştıklarını ifade etti.
Aydın, göreve geldikten yedi ay sonra yaklaşık 10 dönümlük alanın Osmangazi Belediyesi’nin mülküne geçtiğini söyledi. Alanda yıllarca üretim yapan ve Çin’den başlayarak İpek Yolu’nun son durağı olan Bursa’da ipekçiliğe büyük katkı sunan fabrikanın, coğrafi olarak dezavantajlı görünmesine rağmen sürekli büyüdüğünü anlattı. Bursa’da geleneksel yöntemle günde 10-12 kilometre iplik dokuyan bir devdah bulunduğunu, bu ustanın yaşayan miras listesinde yer aldığını ve devlet sanatçısı unvanı alabileceğini belirtti. Projenin tamamlanmasının ardından ustanın burada istihdam edilerek geleneksel üretimin yerli ve yabancı turistlere gösterilmesini hedeflediklerini söyledi.
Aydın, fabrikanın Bursa’nın en önemli endüstriyel miras listesinde yer aldığını ve belediye çalışanlarının Milano Politeknik Üniversitesi ile birlikte hazırladığı master projesinin 100 üzerinden 100 aldığını kaydetti. Bu çalışmanın, bir yıllık planlamada yol gösterici olduğunu ifade etti.
Aydın, projenin yalnızca Avrupa Birliği desteğiyle ve 110 bin avroluk hibeyle sınırlı kalmayıp uzun vadede sürdürülebilir olmasının önemini vurguladı. Anıtlar Kurulu ve yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından dönem sonuna kadar merkezi hayata geçirmeyi planladıklarını söyledi. Belediyenin 2 yıl önce bünyesine kattığı fabrikanın, her türlü etkinliğe ev sahipliği yapan canlı bir mekana dönüşmesini arzu ettiğini belirtti.
İKSV Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece, projenin kültürel mirasın korunması ve yerel iş birliklerinin güçlendirilmesi açısından önemine dikkat çekti. Kültür politikalarının yalnızca kurumlar tarafından değil, kentte yaşayan ve üreten insanlarla birlikte geliştirilmesi gerektiğini savundu. Ece, fabrikanın restorasyon sürecine tanıklık edildiğini, mekanın geçmişiyle nasıl bağ kurulabileceğinin ve geleceğe ilişkin kararların ortaklaşa nasıl alınabileceğinin ele alındığını söyledi. Üretim geçmişine tanıklık eden işçi ve ustaların deneyimlerinin belgelenmesi ile ipek zanaatinin genç kuşaklara aktarılmasının projenin güçlü yanlarından biri olduğunu belirtti.
Toplantının ardından Osmangazi Belediyesi Romangal Projesi Koordinatörü Y. Mimar Ece Elçi ile Ankara Aks Derneği Kurucu Ortağı ve Sanat Tarihçisi Cemre Gökpınar, projenin kapsamı, hedefleri ve yol haritası hakkında katılımcılara bilgi verdi.
İKSV tarafından 2023 yılında başlatılan Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı, 2026-2029 yıllarını kapsayan ikinci döneminde uluslararası ortaklıklarla sürüyor. Programda Avrupa Birliği desteği bulunuyor; Culture Action Europe (CAE) ortak, Marmara Belediyeler Birliği (MBB) ise iştirakçi olarak yer alıyor. Programın ilk döneminde 1,3 milyon avro hibe desteğiyle 13 proje hayata geçirildi.
Katılımcı yönetim anlayışıyla yürütülen projede fabrikanın geleceği; eski çalışanlar, mahalle sakinleri, zanaat ustaları, sanatçılar, gençler ve sivil toplum temsilcilerinin katkısıyla belirlenecek. Çalıştaylar, saha araştırmaları ve ortak tasarım etkinlikleriyle merkezin kullanım alanları şekillendirilecek. Sözlü tarih çalışmalarıyla üretim geçmişi kayıt altına alınacak, dijital hafıza arşivi ve belgesellerle gelecek kuşaklara aktarılacak. Ayrıca farklı kurum ve kullanıcıların temsil edileceği Romangal Yönetişim Komisyonu kurulacak.
Projenin ilk katılımcı buluşması 12-13 Aralık 2026 tarihlerinde Bursa’da yapılacak. Kültür-sanat temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ve yerel paydaşların katılacağı programda merkezin kullanım alanlarına ve kültürel faaliyetlerine ilişkin öneriler değerlendirilecek.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
